Stado
obchodzone z końcem Trawienia (Maj)
Gdy trawy na łąkach dojrzewają, a bydło i młode zwierzęta trafiają na świeże pastwiska, nadchodzi czas Stada, święta pełni wiosennego rozkwitu i przygotowań do sianokosów. Łado i Lela otwierają w tym dniu korowód, wspólny taniec całej wsi, który miał zapewnić pomyślność plonów i ochronę dobytku na resztę lata.
Wiedza o Stadzie pochodzi głównie ze średniowiecznych kronik notujących wiosenne tańce, gromady i igrzyska w czasie Zielonych Świątek. Dzisiejszy obraz święta wyrósł dopiero we współczesnym ruchu rodzimowierczym, na bazie tych skąpych, kronikarskich śladów oraz etnograficznych analogii z obrzędów zielonoświątkowych znanych w całej Słowiańszczyźnie.
Kosmas z Pragi opisał obrzędowe tańce i igrzyska ku czci duchów przodków, a Łukasz z Wielkiego Koźmina wspominał o „stadach” i tańcach z mieczami odprawianych w czasie Zielonych Świątek. Całe wsie gromadziły się na wspólną zabawę, śpiewano, urządzano zawody, a korowód przechodził przez całą osadę w rytmie muzyki i tańca.
Na środku wsi stawia się dziś słup majowy, wokół którego prowadzi się korowód, a przodkom i rusałkom składa się dary z chleba i pierwszych plonów. Wspólna biesiada kończy dzień, choć wróżby, chętnie dodawane do dzisiejszych obchodów, nie mają silnego oparcia w źródłach historycznych.
Imiona Łady i Leli łączy się z miłością, zgodą i płodnością, siłami, które w czasie Stada otwierają wspólnotę na taniec i wzajemność. Ich obecność w korowodzie symbolizuje przejście od wiosennego rozkwitu do pełni lata, gdy ziemia rodzi już pełną parą.
Zielone gałązki, wieniec, słup majowy i korowód są głównymi znakami święta, wszystkie odnoszące się do odrodzenia i wspólnoty. Zieleń i taniec łączą Stado z szerszym, zielonoświątkowym kręgiem obrzędów wiosennych, w którym młoda roślinność i ruch korowodowy oznaczają nadejście lata.
- Łukasz z Wielkiego Koźmina, Postylla (ok. 1405–1412).
- Jan Długosz, Annales seu Cronicae incliti Regni Poloniae (1455–1480).
- Kosmas z Pragi, Chronica Boemorum (pocz. XII w.).
Stado
celebrated at the end of Trawień (May)
As the meadows ripen and cattle and young animals move to fresh pastures, it's time for the Herd, a celebration of the full bloom of spring and preparations for haymaking. On this day, Lado and Lela lead the procession, a collective dance for the entire village, intended to ensure a prosperous harvest and the protection of property for the rest of the summer.
Knowledge of the Herd comes primarily from medieval chronicles recording spring dances, gatherings, and games during Pentecost. The present-day image of the holiday emerged only in the contemporary Pagan Faith movement, based on these scant chronicled traces and ethnographic analogies from Pentecostal rituals known throughout Slavic lands.
Cosmas of Prague described ritual dances and games honoring the spirits of ancestors, while Luke of Great Koźmin mentioned "herds" and sword dances performed during Pentecost. Entire villages gathered for a common celebration, singing, organizing competitions, and a procession through the entire settlement to the rhythm of music and dance.
Today, a maypole is erected in the center of the village, around which the procession is led, and gifts of bread and first fruits are offered to the ancestors and the rusalki. A communal feast concludes the day, although the divinations often added to today's celebrations have little historical basis.
The names of Łada and Lela are associated with love, harmony, and fertility—forces that open the community to dance and reciprocity during the Herd. Their presence in the procession symbolizes the transition from spring bloom to the height of summer, when the earth is already in full bloom.
Green branches, a wreath, a maypole, and the procession are the main symbols of the holiday, all relating to rebirth and community. The greenery and dance connect the Herd to the broader, Pentecostal circle of spring rituals, in which the young vegetation and the processional movement signify the arrival of summer.
- Łukasz z Wielkiego Koźmina, Postylla (ok. 1405–1412).
- Jan Długosz, Annales seu Cronicae incliti Regni Poloniae (1455–1480).
- Kosmas z Pragi, Chronica Boemorum (pocz. XII w.).