Świętowit Jesienny
obchodzony z końcem Rujenia (Wrzesień)
Gdy sierp spoczął już po żniwach, a pola opustoszały i pokryły się złotą ściernią, wspólnoty Ranów na Rugii gromadziły się u wrót świątyni w Arkonie, by podziękować za miniony plon i zapytać bóstwo o los nadchodzącego czasu chłodów. Świętowit, pan urodzaju i zarazem wojny, trzymał w dłoniach zarówno przyszły plon ziemi, jak i powodzenie wspólnoty w konflikcie. Jesienne święto było podwójną modlitwą: za przeżyte żniwa i za łagodną zimę przed progiem.
Po zakończeniu zbiorów kapłan wchodził do świątyni i sprawdzał poziom napoju w rogu kultowym, który przez rok spoczywał w dłoni posągu Świętowita. Ubytek oznaczał zły znak dla plonów, a brak ubytku rok obfity. Kapłan napełniał róg świeżym trunkiem na kolejny cykl, po czym wspólnota uczestniczyła w uczcie z darami pokarmowymi i kołaczem z plonów.
Drugą wróżbę przeprowadzano z białym koniem Świętowita: prowadzono go między wbitymi włóczniami i odczytywano z układu jego kroków znaki pomyślne lub złowrogie, zwłaszcza w sprawach wojny i pokoju.
Imię Świętowita łączy dwa człony: święty i wit, czyli siła, pan, światło, tworząc imię rozumiane jako „Święta Siła” lub „Święty Pan”. Bóstwo łączyło opiekę nad plonami z patronatem nad bitwami i wyprawami wojennymi, co odzwierciedlała sama architektura Arkony: świątynia pełniła zarazem rolę sanktuarium i skarbca wojennego.
Wróżebny róg był znakiem dostatku i narzędziem odczytywania przyszłości, a biały koń medium między wspólnotą a wolą bóstwa. Miecz i tarcza jako atrybuty Świętowita podkreślały jego wojenny wymiar, zaś kołacz i ofiarne dary wymiar urodzaju. Posąg bóstwa miał cztery twarze, znak panowania nad czterema stronami świata i czterema porami roku.
- Saxo Grammaticus, Gesta Danorum (ok. 1200).
- Aleksander Gieysztor, Mitologia Słowian (Warszawa, 1982).
- Henryk Łowmiański, Religia Słowian i jej upadek (Warszawa, 1979).
- Jerzy Strzelczyk, Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian (Poznań, 1998).
Świętowit Jesienny
celebrated at the end of Rujeń (September)
When the sickle had already rested after the harvest, and the fields were barren and covered with golden stubble, the Rani communities on Rügen gathered at the gates of the temple in Arkona to give thanks for the past harvest and to ask the deity about the fate of the coming cold season. Svetovid, lord of both fertility and war, held in his hands both the future harvest of the earth and the community's success in the conflict. The autumn festival was a double prayer: for the past harvest and for a mild winter ahead.
After the harvest was completed, the priest entered the temple and checked the level of the drink in the cult horn, which rested in the hand of the statue of Svetovid for a year. A decrease signified a bad harvest, while no decrease meant a bountiful year. The priest filled the horn with fresh drink for the next cycle, after which the community participated in a feast with food offerings and a harvest cake.
The second divination was performed with Svetovid's white horse: it was led between spears, and the pattern of its steps was read for auspicious or ominous omens, especially in matters of war and peace.
The name Świętowit combines two elements: Święty (holy) and Wit (power, lord, light), creating a name understood as "Święta Siła" (Holy Strength) or "Święty Pan" (Holy Lord). The deity combined care for crops with patronage over battles and military expeditions, a fact reflected in the architecture of Arkona itself: the temple served as both a sanctuary and a military treasury.
The prophetic horn was a symbol of abundance and a tool for predicting the future, while the white horse served as a medium between the community and the deity's will. The sword and shield, as attributes of Świętowit, emphasized his martial dimension, while the cake and sacrificial gifts emphasized the dimension of fertility. The deity's statue had four faces, a symbol of dominion over the four cardinal directions and the four seasons.
- Saxo Grammaticus, Gesta Danorum (ok. 1200).
- Aleksander Gieysztor, Mitologia Słowian (Warszawa, 1982).
- Henryk Łowmiański, Religia Słowian i jej upadek (Warszawa, 1979).
- Jerzy Strzelczyk, Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian (Poznań, 1998).