Radonica
obchodzona w połowie Łżykwiata (Kwiecień)
Gdy wiosenne światło powraca nad świat, a młoda zieleń budzi się do życia, wspomina się Radonicę, wiosenne święto przodków, dzień spotkania żywych i zmarłych.
Radonica była świętem jasnym i radosnym, związanym z Wyrajem, górnym, słonecznym porządkiem, z którego przybywają dusze wraz z wiosną. Patronem tego jasnego, wiosennego oblicza świata umarłych bywa w rodzimowierczej tradycji Swarożyc, bóstwo solarne, zestawiany z Welesem, który włada mroczniejszymi, jesiennymi Dziadami.
Rodziny przygotowywały jaja, chleb i napoje, dzieląc się nimi z przodkami podczas uczty rozpoczynanej w domu, a kończonej na cmentarzu. Całe gospodarstwo wyruszało razem, niosąc koszyki z jedzeniem, tak jakby szło w odwiedziny do żywych krewnych, nie na żałobny obchód.
Na mogiłach pozostawiano pisanki i jedzenie, skrapiano groby miodem pitnym, a resztek posiłku nigdy nie zabierano z powrotem. Rozmawiano przy grobach głośno, czasem ze śmiechem, bo Radonica, w przeciwieństwie do jesiennych Dziadów, nie znosiła żałobnego nastroju.
Jajko, znak życia i odrodzenia, stanowiło najważniejszy dar składany przodkom: most między światem żywych, którzy je jedli, i zmarłymi, którzy dzielili z nimi ten sam stół raz w roku.
Sama radość tego dnia była tu równie ważna jak pamięć: to wspomnienie miało być pogodne, nie ciężkie, jasną odpowiedzią na mroczniejsze, jesienne Dziady.
- Andrzej Szyjewski, Religia Słowian (WAM, 2003).
- Aleksander Gieysztor, Mitologia Słowian (Wydawnictwa UW, 2006).
- Józef Gołąbek, Dziady białoruskie (1926).
- Henryk Biegeleisen, Śmierć w obrzędach ludu polskiego (1930).
Radonica
celebrated in the middle of Łżykwiat (April)
When spring light returns to the world and young greenery comes to life, Radonica is commemorated, a spring festival of ancestors, a day of reunion between the living and the dead.
Radonitsa was a bright and joyful holiday, associated with Wyraj, the upper, solar order from which souls arrive with spring. In Native American tradition, the patron saint of this bright, spring-like face of the world of the dead is Swarożyc, a solar deity, often compared to Veles, who rules over the darker, autumnal Dziady.
Families prepared eggs, bread, and drinks, sharing them with their ancestors during a feast that began at home and ended at the cemetery. The entire household set off together, carrying baskets of food, as if visiting living relatives, not for a funeral procession.
Easter eggs and food were left on the graves, the graves were sprinkled with mead, and leftovers were never taken back. People talked loudly at the graves, sometimes with laughter, because Radonica, unlike the autumn Dziady, did not tolerate mourning.
The egg, a sign of life and rebirth, was the most important gift given to the ancestors: a bridge between the world of the living, who ate it, and the dead, who shared the same table with them once a year.
The joy of this day itself was as important as the memory: this remembrance was meant to be cheerful, not heavy, a clear response to the darker, autumnal Dziady.
- Andrzej Szyjewski, Religia Słowian (WAM, 2003).
- Aleksander Gieysztor, Mitologia Słowian (Wydawnictwa UW, 2006).
- Józef Gołąbek, Dziady białoruskie (1926).
- Henryk Biegeleisen, Śmierć w obrzędach ludu polskiego (1930).